Berberyna to alkaloid izochinolinowy występujący w różnych roślinach, które pojawiają się jako składniki suplementów diety. Właściwości berberyny są przeważnie wykorzystywane w celu regulacji poziomu glukozy i cholesterolu we krwi. Warto jednak zaznaczyć, że póki co Unia Europejska nie zatwierdziła żadnych oświadczeń zdrowotnych dotyczących działania berberyny. Przepisy europejskie dotyczące stosowania berberyny w suplementach diety różnią się w zależności od kraju. W niektórych państwach jest dopuszczona do obrotu, natomiast w innych jest zakazana bądź podlega ścisły ograniczeniom.
Co to jest berberyna?
Berberyna jest alkaloidem izochinolowym zawartym w korze, gałązkach, kłączach, korzeniach lub łodygach takich roślin jak: Berberis vulgaris, Berberis aristata, Berberis aquifolium, Hydrastis canadensis, Coptis chinensis i Coptis japonica. W tradycyjnej medycyny ajurwedyjskiej i chińskiej właściwości berberyny miały zastosowanie jako środek antydrobnoustrojowy, przecipierwotniakowy i przeciwbiegunkowy.
Większość badań naukowych przeprowadzonych z udziałem ludzi dotyczyła oceny wpływu berberyny na:
- markery kontroli glikemii,
- stężenie lipidów we krwi,
- wskaźniki czynności wątroby,
- parametry antropometryczne u osób z zaburzeniami metabolicznymi.
Działanie i właściwości berberyny
Przypuszcza się, że prozdrowotne działanie berberyny jest w głównej mierze podyktowane jej wpływem na nadrzędne regulatory homeostazy energetycznej organizmu. Mowa tu o takich enzymach jak:
- sirtuinę 1 (SIRT1),
- kinazę białkową C (PKC),
- kinaza białkowa aktywowana monofosforanem adenozyny (AMPK).
Enzymy te odpowiadają za regulację procesów biologicznych związanych z metabolizmem.
Berberyna obniża poziom cukru we krwi poprzez aktywację AMPK, PKC i SIRT1. W wyniku tego enzymy nasilają wychwyt glukozy przez komórki, zwiększają ekspresję receptorów insulinowych oraz poprawiają funkcjonowanie mitochondriów. Działanie to prowadzi do wzrostu efektywności wykorzystania glukozy na cele energetyczne oraz poprawy wrażliwości komórek na insulinę. To właśnie dzięki temu można przyjąć, że właściwości berberyny sprzyjają normalizacji (obniżeniu) poziomu cukru we krwi.
Skutki uboczne i działania niepożądane berberyny
Berberynę uznaje się za substancją bezpieczną. Niemniej jednak istnieją dowody na występowanie działań niepożądanych wynikających z jej stosowania. Skutki uboczne związane z suplementacją berberyną dotyczą zaburzeń żołądkowo-jelitowych np. bóle brzucha, nudności oraz wymioty.
Część w niektórych badaniach wykazano, że berberyna moduluje aktywność enzymów cytochromu P450. Izoforma cytochromu ma związek z właściwościami berberyny – może być induktorem lub inhibitorem. Oznacza to, że preparaty z berberyną mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami. Wśród nich należy wymienić: antykoagulanty (leki przeciwzakrzepowe), antybiotyki z grupy makrolidów, leki przeciwcukrzycowe oraz statyny.
Berberyna – zastosowanie i oczekiwane korzyści
- Odchudzanie
- Kontrola glikemii
- Redukcja tkanki tłuszczowej
- Przeciwdziałanie stanom niedokrwienia i niedotlenienia
Dawkowanie berberyny
Dane kliniczne dostępne w piśmiennictwie naukowym wskazują, że farmakologiczne działanie berberyny u dorosłych następuje przy dawkach 400-2000 mg dziennie. Dawkowanie berberyny w takich ilościach może mieć wpływ na układ sercowo-naczyniowy (ciśnienie krwi oraz tętno), układ odpornościowy oraz metabolizm (działanie hipoglikemiczne i hipolipemiczne).
Podsumowanie berberyny
| Polska nazwa | Berberyna |
|---|---|
| Inne nazwy | Berberine, Berbericine, Berbinium, Umbellatine |
| Numer identyfikacji CAS | 2086-83-1 |
| Klasyfikacja | Składnik suplementów diety w Unii Europejskiej – autoryzacja uzależniona od konkretnego państwa UE |
| Kategoria | Metabolizm, Odchudzanie |
| Przeznaczenie | Kontrola metabolizmu, Spalanie tkanki tłuszczowej, Regulacja poziomu cukru |
| Czy składnik jest uznawany za doping? | Nie, berberyna nie jest substancją klasyfikowaną jako środek dopingujący i nie znajduje się na liście WADA. |
Berberyna – bibliografia i źródła naukowe
- Jędrejko, K., Lazur, J., & Muszyńska, B. (2021). Risk associated with the use of selected ingredients in food supplements. Chemistry & Biodiversity, 18(2), e2000686.
- Zamani, M., Zarei, M., Nikbaf-Shandiz, M., Hosseini, S., Shiraseb, F., & Asbaghi, O. (2022). The effects of berberine supplementation on cardiovascular risk factors in adults: a systematic review and dose-response meta-analysis. Frontiers in nutrition, 9, 1013055.
©FarmacjaSportowa.pl
